Diễn tập phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ tại tòa nhà Keangnam (Hà Nội). Ảnh: DUY LINH

 Font Size:     |  

Những vụ cháy xảy ra liên tiếp trong thời gian gần đây đã gây hoang mang cho người dân, nhất là những vụ cháy không phức tạp song vẫn gây ra thiệt hại rất lớn. Chính vì vậy, để bảo đảm an toàn tính mạng và tài sản của người dân, các cơ quan chức năng phải nhanh chóng nâng cao hiệu quả công tác phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ.

Cháy là mất hết

Loay hoay, lắt léo khoảng 20 phút trong con hẻm chỉ đủ rộng cho một chiếc xe máy đi lọt, cuối cùng tôi cũng đến được nơi xảy ra vụ cháy khu nhà chồ ở khóm Hà Rá, phường Vĩnh Phước, TP Nha Trang (Khánh Hòa) hồi trước Tết. Lúc này bà con vẫn lục tìm những mảnh tôn vụn còn sót lại bán cho đồng nát. Và dường như đây là phần tài sản duy nhất người dân có thể thu hồi sau vụ cháy này. Từ hôm cháy, hằng ngày bà Bảy Hoài, 78 tuổi vẫn ra đây như để tìm lại không khí vui vẻ của xóm nhà chồ mỗi khi có tàu đi biển về. Bà Bảy Hoài kể: "Đây là khu nhà ở của dân đi biển. Nhà cửa tạm bợ lắm, chỉ làm bằng tôn và ván gỗ thôi nhưng vẫn là 41 ngôi nhà của 79 hộ dân. Tội, có những nhà chỉ rộng 10 đến 15 m2, nhưng vẫn là nơi chui ra chui vào của ba gia đình”.

Trước Tết 10 ngày, một ngọn lửa bốc lên từ khu bếp của ngôi nhà cuối bãi trong phút chốc đã bao phủ toàn bộ khu nhà chồ. Lúc đầu không ai nghĩ sẽ thành đám cháy lớn cho nên có phần chủ quan. Nhưng khi lửa bốc cao, cộng thêm gió từ biển thổi ngược vào đã làm cho ngọn lửa bùng mạnh, cháy lan sang các nhà lân cận. Chị Phan Thị Tàu, người có nhà bị cháy trong đợt hỏa hoạn vẫn còn thảng thốt: “Lúc thấy lửa bắt đầu cháy to, bà con mới gọi nhau dậy bỏ chạy. Tiếng người gọi nhau, tiếng kêu khóc, tiếng lửa ăn vào những tấm ván kêu bép bép tạo thành mớ âm thanh hỗn loạn, khiếp đảm. Trong lúc đó, ai cũng tìm đường để tháo thân. Tài sản trong nhà vớ được gì thì cầm cái đó. Sau khi cháy, người ta nói với nhau, giá như ai đó bình tĩnh, dùng vòi nước xịt ướt nhà mình thì hạn chế được tốc độ cháy lan của lửa”.

Dòng người chạy tránh nạn đổ dồn vào ngõ nhỏ lại gây ùn tắc cục bộ. Xe cứu hỏa của cảnh sát phòng cháy, chữa cháy không vào được ngõ do tắc đường, lại thêm ống nước ngắn cho nên cũng không thể triển khai chữa cháy từ bờ bên này. Mọi kỳ vọng đều dựa vào những chiếc máy bơm lắp trên ghe nhỏ đặt giữa sông. Sau gần hai giờ ngọn lửa đã thiêu rụi toàn bộ tài sản của người dân. Tuy vậy, mọi người vẫn còn cái để động viên nhau, bởi dù cháy lớn nhưng không có thiệt hại về người.

Không may mắn như Khánh Hòa, theo thống kê của Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy tỉnh Bình Định, trong năm 2016, trên địa bàn có đến ba vụ cháy làm chết người. Từ Tết Nguyên đán đến nay, tại TP Đà Nẵng xảy ra sáu vụ cháy, làm chết một người. Tại tỉnh Quảng Nam, cháy lớn tại khu công nghiệp gây thiệt hại hơn 200 tỷ đồng. Mới đây nhất là vụ cháy ở Bình Dương làm chết bốn người trong một gia đình… Theo phân tích từ Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy các tỉnh, nguyên nhân cháy chủ yếu do bất cẩn khi sử dụng lửa, xảy ra sự cố ở hệ thống thiết bị điện, trong đó, nguyên nhân do hệ thống điện chiếm đến 70% tổng số vụ cháy.

Cứu nạn, cứu hộ chưa hiệu quả

Sau trận hỏa hoạn xảy ra vào thời điểm giáp Tết, Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy tỉnh Khánh Hòa dường như nhiều việc hơn, nhất là khi có nhiều thông tin suy diễn, thiếu chính xác đổ dồn về vụ cháy này. Đại tá Nguyễn Đức Quỳnh, Giám đốc Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy tỉnh Khánh Hòa thở dài: “Anh em rất nỗ lực, nhưng không thể đưa phương tiện vào khu vực có cháy. Đây là khu dân cư tự phát, hệ thống giao thông quá kém, đường nội bộ quá nhỏ. Những chiếc tàu đơn vị được cấp, vì to quá cũng không thể tiếp cận từ hướng sông. Đơn vị phải huy động ghe thuyền nhỏ, lắp thêm máy bơm để tham gia chữa cháy”.

Cũng theo Đại tá Nguyễn Đức Quỳnh, ngoài khu vực khóm Hà Rá, trên địa bàn thành phố vẫn còn nguy cơ tiềm ẩn, nhất là tại những khu quy hoạch có từ lâu đời, hệ thống hạ tầng không bảo đảm các tiêu chí phòng cháy, chữa cháy nhưng không dễ giải quyết, vì thiếu ngân sách để giải tỏa, chỉnh trang. Những khu cũ chưa xử lý xong thì ở một số khu quy hoạch mới cũng nảy sinh những vấn đề phức tạp. Đó là khi quy hoạch, thiết kế, Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy chưa được tham vấn từ đầu. Phải đến bước quy hoạch chi tiết, chúng tôi mới được hỏi thì mọi thứ đã được đặt vào thế đã rồi.

Nói cụ thể hơn về nguy cơ này, Đại tá Đặng Ngọc Thanh, Giám đốc cảnh sát phòng cháy, chữa cháy tỉnh Bình Định cho biết: “Một số khu quy hoạch dân cư được đặt quá gần nơi tiềm ẩn nguy cơ cháy cao, như cửa hàng xăng dầu, khu vực rừng trồng, rừng cảnh quan… Nếu được tham vấn từ đầu, cơ quan phòng cháy, chữa cháy sẽ có ý kiến phản biện. Thêm vào đó, một số dự án được phép vừa thiết kế vừa thi công, cho nên khi chưa thẩm tra xong hạng mục an toàn phòng cháy, chữa cháy thì công trình đã hoàn thiện.

Với những khu đô thị mới, cũng theo ông Đặng Ngọc Thanh thì những khu nhà đấu lưng đã được quy hoạch cách nhau hai mét để làm hành lang chữa cháy cũng như thoát hiểm cho các hộ dân. Tuy nhiên khi xây dựng, nhiều nơi lại cơi nới, lấn chiếm, cho nên khi xảy ra sự cố, không còn đường để triển khai cứu nạn. Nhiều ngôi nhà dân sinh thiết kế tầng hai không có ban-công, cửa sổ thì bịt kín bởi khung lưới sắt nên khi có cháy, người trong nhà không thể thoát ra ngoài dẫn đến chết ngạt.

Thêm một bất cập nữa là xu hướng tại các đô thị đang phát triển nhiều nhà cao tầng, có những nhà 10 đến 20 tầng. Trong khi đó, lực lượng chữa cháy mới chỉ được trang bị xe thang lên đến tầng thứ bảy. Thành phố Hồ Chí Minh có xe thang lớn hơn, cao hơn, nhưng lại gặp khó trong việc cơ động, vận hành vì hệ thống giao thông chưa phù hợp. Trong tình huống cháy nhà cao tầng xảy ra, cơ quan chữa cháy sẽ không có phương án nào khả dĩ hơn là bê ống nước chạy bộ theo cầu thang lên tầng cao để chữa cháy.

Phải phòng cháy, chữa cháy từ cơ sở

Theo đánh giá của các cơ quan phòng cháy, chữa cháy từ Thừa Thiên - Huế, Đà Nẵng, Quảng Nam, Bình Định, Khánh Hòa, trong cuộc sống hiện đại, con người đối diện với nguy cơ cháy nổ nhiều hơn so với trước. Sự bất cẩn khi dùng lửa, các thiết bị như sạc pin điện thoại, Ipad, ổ cắm…, hệ thống đường dây cũ cũng có thể gây cháy chập. Tuy nguồn cháy khởi phát từ bất kỳ chỗ nào thì cũng có một nguyên tắc chung, đó là từ đốm lửa nhỏ, sẽ hình thành đám cháy lớn. Vì vậy, công tác phòng cháy, chữa cháy ban đầu phải tập trung ngay từ cơ sở, phải có những bài tập, giáo trình để người dân vận dụng khi lửa bùng phát dập tắt được ngay. Có thể tham khảo như cách Đà Nẵng trang bị bình chữa cháy cho các hộ ở chung cư. Hoặc như Bình Định viết sẵn kịch bản chữa cháy cho hơn 600 hộ dân ở phường Ngô Mây, hễ nghe kẻng báo cháy là mang thau, chậu, xô để chuyền nước tham gia chữa cháy.

Dẫu lý thuyết là vậy, song theo những cán bộ chữa cháy thì hiện tại bài tập chữa cháy cho người dân và thậm chí là cả lực lượng chữa cháy chuyên nghiệp trong tình hình mới vẫn còn quá đơn điệu, chưa đáp ứng được xu hướng cháy càng ngày càng phức tạp. Những tình huống giả định như khi có cháy, người trong nhà chạy về hướng nào, trong tình huống không thoát được ra ngoài thì làm thế nào để tự cứu mình, vẫn là những bài học rỉ tai, chưa được hệ thống để trang bị cho từng hộ.

Trong khi đó, qua những vụ cháy đã xảy ra, có một thực tế không thể thay đổi là các lực lượng chữa cháy chuyên nghiệp vẫn đang tập trung cho công tác chữa cháy, cứu hộ, chứ chưa có kịch bản cứu nạn. Do vậy, Đại tá Đặng Ngọc Thanh đề xuất Cục phòng cháy, chữa cháy cần sớm nghiên cứu hoàn thiện khung pháp lý, xác định rõ trách nhiệm cứu nạn, cứu hộ cho từng đơn vị cụ thể. Đồng thời sớm hoàn thiện giáo trình, kỹ thuật, chiến thuật chữa cháy để huấn luyện cho lực lượng tại chỗ và chuyên nghiệp. Bên cạnh đó, cũng cần có quy định về ưu tiên đầu tư phương tiện chữa cháy tại các địa phương, nhất là với các tỉnh nghèo, nguồn ngân sách hằng năm còn hạn chế.

  • 0901791616